HIV/AIDS NEDİR?
Dr. Aygen Tümer
e-mail: atumer@hacettepe.edu.tr
İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde cinsel yönelimi homoseksüel erkeklerde ve Haiti'den gelen göçmenlerde ender rastlanan Pnömocystitis carinii jiroveci pnömonisi (PCP) ve Kaposi sarkomu (KS) vakalarının tespit edilmesi ile AIDS hastalığı tanımlanmıştır. Bu infeksiyonlar tedaviye iyi cevap vermemekte ve hastalık ölümle sonuçlanmaktaydı. Araştırmacılar bu hastalığın daha önce literatürde rastlanmayan yeni bir hastalık olduğu konusunda birleşerek bu yeni hastalığa “AIDS” (Akkiz İmmün Yetmezlik Sendromu, Acquired Immune Deficiency Syndrome) adını vermişlerdir. 1983 yılında AIDS'e neden olan virüs HIV (İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü, Human Immunodeficiency Virus) izole edilmiş olup, bu virüs vücudun savunma gücünü zayıflatmakta, yıkmakta ve normal koşullarda tedavi edilebilen hastalıklar, savunma gücü yetersiz kaldığından tedavi edilememektedir.
DÜNYADA HIV/AIDS
DSÖ, (Dünya Sağlık Örgütü) Aralık 2007 verilerine göre dünyada ortalama 33.2 (30.6-36.1) milyon HIV infekte kişi olduğunu ve hastalığın tanımlandığı 1981 yılından beri 33.9 milyon kişinin hayatını bu hastalıktan kaybettiğini bildirmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü, Aralık 2007 verilerine göre:
| HIV/AIDS ile yaşayanlar | |
| Total | 33.2 milyon (30.6 – 36.1 milyon) |
| Erişkin | 30.8 milyon (28.2 – 33.6 milyon) |
| Kadın | 15.4 milyon (13.9 – 16.6 milyon) |
| 15 yaş altı | 2.5 milyon (2.2 – 2.6 milyon) |
| 2007 yılında HIV infekte yeni vakalar | |
| Total | 2.5 milyon (1.8 – 4.1 milyon) |
| Erişkin | 2.1 milyon (1.4 – 3.6 milyon) |
| 15 yaş altı | 420 000 (350 000 – 540 000) |
| 2007 yılında HIV/AIDS hastalığından ölenler | |
| Total | 2.1 milyon (1.9 – 2.4 milyon) |
| Erişkin | 1.7 milyon (1.6 – 2.1 milyon) |
| 15 yaş altı | 330 000 (310 000 – 380 000) |
TÜRKİYE'DE HIV/AIDS
Tüm dünyada HIV/AIDS vakalarının hızla arttığı gözlenirken Türkiye'nin bu salgının dışında kalması beklenmemektedir. Ülkemizde ilk defa 1985 yılında iki HIV/AIDS hastası bildirilmiş, daha sonra her yıl vaka sayılarında giderek artma gözlenmiştir. 1992 yılına kadar her yıl 30'lu rakamlarda olan yeni hasta sayıları, 2000'li yılların başından itibaren 150-200'lü, 2005 yılından beri de her yıl 300-350 yeni hasta rakamlarına ulaşmıştır. T.C. Sağlık Bakanlığı Aralık 2008 verileri ise sadece 2008 yılı içinde tanı konmuş yeni 450 vakayı göstermektedir ki, bu sayı hastalığın tanımlandığı yıldan beri en yüksek hasta sayısı olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ülkemizde T.C. Sağlık Bakanlığı Aralık 2008 verilerine göre 3370 HIV/AIDS hastası vardır. Bunların 696'ı AIDS basamağına ulaşmış, 2674 kişi ise HIV pozitiftir. Kişi virüsü eğer korunmasız yapılan cinsel temas ile aldı ise, hastalığın hiçbir belirti, bulgu vermeyen ortalama 8-10 yıl gibi süresinin olması, cinsel yolla bulaşan infeksiyonlar konusunda kişilerin sağlık kurumlarına yeterli başvurularının olmamaları, kayıt sistemlerinin yeterli çalışmaması bu sayının gerçekleri yansıtmadığını düşündürmektedir.
HIV infeksiyonuna ülkemizde en sık 20-49 yaş arası ve erkeklere %70, kadınlara % 30 oranında rastlanmaktadır.
TÜRKİYE'DE HIV/AIDS VAKALARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI
Aralık 2008
T.C. Sağlık Bakanlığı
YILLAR |
VAKA |
HIV (+) |
TOPLAM |
1985 |
1 |
1 |
2 |
1986 |
2 |
3 |
5 |
1987 |
7 |
27 |
34 |
1988 |
9 |
26 |
35 |
1989 |
11 |
20 |
31 |
1990 |
14 |
19 |
33 |
1991 |
17 |
21 |
38 |
1992 |
28 |
36 |
64 |
1993 |
29 |
45 |
74 |
1994 |
34 |
52 |
86 |
1995 |
34 |
57 |
91 |
1996 |
37 |
82 |
119 |
1997 |
38 |
105 |
143 |
1998 |
29 |
80 |
109 |
1999 |
28 |
91 |
119 |
2000 |
46 |
112 |
158 |
2001 |
40 |
144 |
184 |
2002 |
48 |
142 |
190 |
2003 |
52 |
145 |
197 |
2004 |
47 |
163 |
210 |
2005 |
37 |
295 |
332 |
2006 |
35 |
255 |
290 |
2007 |
24 |
352 |
376 |
2008 |
49 |
401 |
450 |
TOPLAM |
696 |
2674 |
3370 |
TÜRKİYE'DE HIV/AIDS VAKALARININ YAŞ VE CİNSİYETE GÖRE DAĞILIMI
Aralık 2008
T.C. Sağlık Bakanlığı
YAŞ GRUPLARI |
ERKEK |
KADIN |
TOPLAM |
0 |
14 |
6 |
20 |
1-4 |
9 |
13 |
22 |
5-9 |
5 |
10 |
15 |
10-12 |
3 |
2 |
5 |
13-14 |
2 |
1 |
3 |
15-19 |
25 |
39 |
64 |
20-24 |
184 |
202 |
386 |
25-29 |
327 |
205 |
531 |
30-34 |
396 |
154 |
550 |
35-39 |
378 |
82 |
460 |
40-49 |
453 |
91 |
544 |
50-59 |
225 |
86 |
311 |
60+ |
122 |
34 |
156 |
BİLİNMEYEN |
205 |
97 |
302 |
TOPLAM |
2348 |
1022 |
3370 |